Beyrut patlamasının The Economist’in Haziran kapağında resmedildiği iddiası

İDDİA: Haftalık The Economist dergisinin 27 Haziran sayısı kapağında Beyrut patlaması önceden tahmin edildi.

YANLIŞ

4 Ağustos 2020’de Beyrut’ta meydana gelen patlamanın ardından pek çok yanlış haber ve komplo teorisi de yayılmaya başladı. Bunlardan biri de haftalık The Economist dergisinin 27 Haziran – 3 Temmuz tarihli sayısının kapağında gizli mesajlar verildiği idi. “The Next Catastrophe and how to survive it” kapak konusuyla basılan derginin kapağında duvarda asılı yedi tablo bulunuyor. Kapak resmindeki tablolardan biriyle Beyrut patlamasının mesajının verildiği, kapaktaki diğer figürlerin de farklı anlamlarının olduğu Sabah, A Haber, Yeni Akit gibi gazetelerde yazdı. İddia, pek çok sosyal medya kullanıcısı tarafından da gündeme getirildi.

Ancak iddia doğru değil. Yazıda dünyayı bekleyen muhtemel felaketler ele alınmış, bu tablo da nükleer savaşları temsil ediyor. Kapağın yaratıcısı da çizimin Beyrut patlamasıyla ilgisinin olmadığını doğruladı.

Kapaktaki patlama tablosu nükleer savaşları temsil ediyor

The Economist dergisinin 27 Haziran – 3 Temmuz tarihli sayısının kapak konusu “The next catastrophe (and how to survive it?)” (Sıradaki felaket -ve bundan nasıl kurtulabiliriz?) idi.  

Derginin kapak konusu, dünyayı bekleyen felaketler ve devletlerin alması gereken önlemlere odaklanan bir görüş yazısı, kapak illüstrasyonu da bu yazı için hazırlanmış. Yazıda dünyayı bekleyen felaketler arasında yedisi öne çıkarılmış: Önü alınamayan hayvancılık faaliyetleri, salgın hastalıklar, volkanik patlamalar, iklim değişikliği, dünyaya bir meteorun çarpma riski, dünyadaki hayatı olumsuz etkileyebilecek bir güneş fırtınası ile nükleer savaşlar. Kapakta da bu yedi konu duvara asılı tablolarla temsil edilmiş.

Yazı, bu ihtimallerden bazılarının gerçekleşme ihtimali düşük de olsa, devletlerin şimdiden önlem alması gerektiği, aksi takdirde dünya nüfusunun önemli kısmının hayatının tehlikeye gireceğini savunuyor. Yazıya göre bu tehditlerden hiçbiri yeni ya da öngörülemez değil; salgın hastalıklar, iklim krizi ve nükleer silahlanma yarışı, dünyayı yıllardır tehdit ediyor. Jeolojik ve astronomik felaketler ise, ne zaman olacağını önceden bilemediğimiz için risk barındırıyor. Yani The Economist kapağında, herhangi bir sır açığa çıkarılmıyor.

Teyit, kapağı hazırlayan illüstratör Andrea Ucini’ye ulaştı. Ucini, yazıda bahsedilen muhtemel felaketlerin insanlık tarihinden öğrenerek öngördüğümüz tehlikeler olduğunu, patlama çizimiyle nükleer savaşları temsil ettiğini söyledi. Kapak tasarımı fikri The Economist’in art direktörüne ait. Ucini, direktörden aldığı ilk yönergede olmamasına rağmen, metinde bahsedilen felaketleri duvara asılı tablolarla resmederek görsel bir etki yaratmak istemiş. Yani kapakta bir patlama çizimi olmasının, makalenin yazarlarıyla da ilgisi yok. Ucini, gelecekteki muhtemel nükleer savaşları temsilen, bir patlama tablosu çizmiş ve bu patlamanın Beyrut’ta yaşananla ilişkisi yok. 

Patlamadan sonra bir mantar bulutunun oluşması, akıllara ilk olarak atom bombası patlamasını getirmişti. Ancak Teyit bu iddiayı yanlışlamıştı. Stevens Enstitüsü’nden nükleer tarihçi Alex Wellerstein, tüm patlamalarda mantar bulutu oluşabileceğini söylüyor.

Resimdeki saatin gizli bir anlamı yok

Tablodaki saatin 12’ye çok az bir süre kalayı göstermesinin de gizli bir anlamı olduğu iddia ediliyor. Ancak “Kıyamet Günü Saati” olarak bilinen bu saat, ilk olarak 1947’de insan kaynaklı yapay bir kıyameti temsil eden bir metafor olarak ortaya atıldı. Saat, o tarihten beri dünyayı tehdit eden unsurlara göre gece yarısına yaklaşıp uzaklaşıyor, gece 12 ise dünyanın sonunun geleceğini temsil ediyor.

Saat bugüne kadar 24 defa değişti; ilk çizildiğinde 12’ye yedi kalayı gösteren saat, 2020’de gece yarısına 100 saniye kala olarak güncellendi. Saatin gece yarısına bu kadar yaklaşmasının sebebi ise iklim değişikliği ve nükleer silahlanma riski. Yani The Economist kapağında dünyaca bilindik bir kıyamet metaforu kullanılmış; gizli bir mesaj verilmemiş.

The Bulletin of the Atomic Scientists, 23 Ocak 2020’de güncel Kıyamet Günü Saati’ni bir basın toplantısıyla duyurdu. 

Sonuç olarak iddia doğru değil. İllüstrasyonun çizeri Ucini’nin de doğruladığı üzere, kapak tasarımındaki patlama çizimi dünyayı tehdit eden nükleer savaşları temsil ediyor, Beyrut patlamasını değil. İddia yanlış bilginin en yaygın yedi türünden hatalı ilişkilendirmeye örnek gösterilebilir.

Kaynaklar

The Economist, Politicians ignore far-out risks: they need to up their game, 25 Haziran 2020

Time, Mushroom Cloud Over Nagasaki

Teyit, Beyrut’ta atom bombası patladığı iddiası, 5 Ağustos 2020

Twitter, Alex Wellerstein’ın paylaşımları, 4 Ağustos 2020

Bulletin of the Atomic Scientists, Timeline: The Doom’s day Clock

ABC, Doomsday Clock moves closest to midnight in its 73-year history, 23 Ocak 2020 

Bulletin of the Atomic Scientists, Press Release-It is now 100 seconds to midnight, 23 Ocak 2020

The Economist 27 Haziran sayısı kapak illüstratörü Andrea Ucini ile telefon görüşmesi, 5 Ağustos 2020, 16.10

Kaynaklar

The Economist, Politicians ignore far-out risks: they need to up their game, 25 Haziran 2020

Time, Mushroom Cloud Over Nagasaki

Teyit, Beyrut’ta atom bombası patladığı iddiası, 5 Ağustos 2020

Twitter, Alex Wellerstein’ın paylaşımları, 4 Ağustos 2020

Bulletin of the Atomic Scientists, Timeline: The Doom’s day Clock

ABC, Doomsday Clock moves closest to midnight in its 73-year history, 23 Ocak 2020 

Bulletin of the Atomic Scientists, Press Release-It is now 100 seconds to midnight, 23 Ocak 2020

The Economist 27 Haziran sayısı kapak illüstratörü Andrea Ucini ile telefon görüşmesi, 5 Ağustos 2020, 16.10