Fotoğrafın gerçek bir çocuk gelini gösterdiği iddiası

İDDİA: Fotoğraf, kız çocuğuyla evlenen bir yetişkini gösteriyor.

YANLIŞ

Sosyal medyada paylaşılan fotoğrafın kız çocuğuyla evlenen birini gösterdiği iddia edildi. 3 Ağustos 2020’de bir Twitter hesabı tarafından paylaşılan ve Teyit’e de ihbar olarak gönderilen fotoğraf, şimdiye kadar 2 binden fazla retweet ve yaklaşık 10 bin 200 beğeni aldı. 

Ancak fotoğraf gerçek bir düğünden değil, kız çocuklarının evlendirilmesine karşı çekilen 2019 tarihli bir reklam filminden alınmış. Reklam filmi sosyal medya platformu Snapchat için VMLY&R İstanbul isimli ajans tarafından çekilmiş. 

Fotoğraf bir sosyal sorumluluk filminden 

Tersine görsel arama ile YouTube’da MediCat’in hesabından ulaşılan bir videonun 10. saniyesinde, iddia konusu görseldeki kare görülebiliyor. Kendisinden yaşça büyük bir kişinin yanında gelinlikle oturan bir kız çocuğunu gösteren anlarda #efektyok ibaresi ve ekranın altında yer alan filtre fark edilebiliyor. 

MediaCat  ve Bigumigu’nun internet sitelerinde de yer alan bilgilerden, filmin sosyal sorumluluk projesi kapsamında VMLY&R İstanbul isimli ajans tarafından Snapchat için çekildiği anlaşılıyor. Ajans, çocuk evlilikleri hakkında farkındalık yaratmak isteyen Snapchat Türkiye için, çocuk yüzü filtresinin bir kız çocuğuyla evlenen yetişkin bir adamın üzerinde uygulandığı bir video fikri geliştirmiş. Film ilk kez Snapchat üzerinde yayınlanmış. 

Aynı video, ajansın resmi Twitter hesabı üzerinden de “Efekt yok, çocuk gelin var! Snapchat’in çocuk efektini bu kez Türkiye’deki çocuk gelinlerin sesi olmak için kullanıyoruz. #SessizKalma diyoruz” ifadeleriyle 11 Ekim 2019’da paylaşılmış

İçeriğe ajansın internet sitesindeki “Haberler” bölümünden ulaşmak da mümkün.

UNICEF: 2030 yılında 120 milyon çocuk gelin olabilir

Çocuk gelinler, çocukluk döneminde kendilerine kadınlık rolü giydirilmiş, yasal evlilik yaşının altındaki kız çocuklarını ifade ediyor. Fiziki ve psikolojik olarak olgunluğa erişmeden evlendirilen kız çocukları eğitim, sağlık ve kişisel haklarından mahrum kalıyor. UNICEF’e göre 2030’da dünyada çocuk yaşta evlendirilenlerin sayısı 120 milyonu geçmiş olacak

Anadolu Ajansı’nın (AA) Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından Nisan 2019’da açıklanan verilerle yaptığı derlemeye göre, Türkiye’de 16-17 yaş grubunda evlenen kız çocuklarının sayısı son 10 yılda yüzde 57 azalarak 2018’de 20 bin 779’a geriledi. Ancak 16 yaş altında evlenmiş çocukların verisine resmi kurumlardan ulaşılamıyor. Çünkü Türk Medeni Kanunu gereği 17 yaşını doldurmamış kişilerin evlenmesi mümkün değil. Ancak 16 yaşın altındakilerle yasal olmayan yollarla yapılan çocuk evlilik haberlerine son yıllarda da rastlamak mümkün. 

Sorunun görünürlüğü ve engellenmesi için çaba gösteren sivil toplum kuruluşlarının yürüttüğü bazı projeler var. 2011’de Uçan Süpürge’nin yürüttüğü “Çocuk Gelinler Projesi” bunlardan biriydi

Sonuç olarak gelinlik giymiş bir kız çocuğunun yanında gülümseyen kişinin fotoğrafı gerçek bir çocuk gelini göstermiyor. İddia yanlış bilginin yaygın yedi türünden hatalı ilişkilendirmeye örnek gösterilebilir. 

İddia hakkında hazırladığımız analizi sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler. Okuduğunuz bu analizi daha fazla kişiye ulaştırabilmek, daha çok iddiayı daha kısa zamanda inceleyebilmek için bizi Patreon sayfamızdan destekleyebilirsiniz. 

Kaynaklar

Uçan Süpürge, Çocuk gelinler projesi

Anadolu Ajansı, 'Çocuk gelin' oranı ilk kez yüzde 4'ün altında, 19 Nisan 2019

UNICEF, Child marriage is a violation of human rights, but is all too common

İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırma Dergisi, Türkiye’de Çocuk Gelinler Sorunu

Vmlyr, Haberler

Twitter, VMLY&R İstanbul ajansının ilgili tweeti, 11 Ekim 2019

Bigumigu, Efekt Yok Binlerce Çocuk Gelin Var, 11 Ekim 2019

YouTube, MediCat’in “Çocuk gelin sorununa #SessizKalma” isimli videosu, 11 Ekim 2019