Nefesinizi 10 saniye tutarak koronavirüs testi yapamazsınız 

İDDİA: Evde yapılacak bir nefes kontrolü ile koronavirüs önceden tespit edilebilir. 

 

YANLIŞ

Covid-19 etkisini gösterdiği ilk zamanlardan beri sosyal medyada, evde yapılan nefes kontrolü ile koronavirüsün önceden tespit edilebileceği iddia ediliyor. Bu iddialardan biri 9 Ağustos 2020’de Facebook’ta paylaşıldı ve yaklaşık 3 bin 300 kez beğenildi. 

İddia konusu metin şöyle:

“KENDİNİZE EVDE KORONAVİRÜSÜ TESTİ YAPIN!
Herkese gönderin; Yeni koronavirüs günlerce enfeksiyon belirtisi göstermeyebilir. Bu durumda enfekte olup olmadığını nasıl anlarsınız: Ateş ve/veya öksürük şikayeti ile hastaneye gittiğiniz zaman, akciğerler genellikle % 50 fibrozdur ve artık maalesef çok geçtir! TAYVANLI uzmanlar, her sabah yapabileceğimiz basit bir öz kontrol öneriyorlar: Derin bir nefes alın ve nefesinizi 10 saniyeden fazla tütün. Öksürme, rahatsızlık, tıkanıklık veya gerginlik vb. olmadan durabilirseniz, akciğerlerinizde fibroz olmadığını ve temelde enfeksiyon olmadığını gösterir. Şüphelendiğiniz veya kritik zamanlarda, her sabah temiz hava bulunan bir ortamda kendi kendine bunu kontrol edin! COVID-19 vakalarını tedavi eden Japon doktorlar tarafından MÜKEMMEL TAVSİYE: Herkes ağzının ve boğazının nemli olmasını sağlamalı, asla KURU olmamalıdır. En az 15 dakikada birkaç yudum su için NEDEN? Virüs ağzınıza girse bile … içme suyu veya diğer sıvılar onları yemek borunuzdan ve mideye yönlendirir. Karın içinde mide asidiniz tüm virüsü öldürecektir. Eğer düzenli olarak yeterince su içmezseniz, virüs nefes borunuza ve oradan da AKCİĞERinizin içine girebilir. Bu çok tehlikelidir. Lütfen bu mesajı aileniz, arkadaşlarınız ve bu konudan yararlanabilecek herkes ile paylaşın!”

Ancak iddia doğru değil. Nefesinizi 10 saniye tutabilmeniz ya da tutamamanız Covid-19’u tespit etmeye yaramaz. Fibroz da Covid-19 belirtisi olmaktan çok, hastalığın verdiği hasar sonucu dokularda oluşan değişim.

Sağlık otoriteleri nefes tutma testini yalanlıyor

Konuyla ilgili araştırma yapıldığında Dünya Sağlık Örgütü ve Johns Hopkins Üniversitesi gibi sağlık otoritelerinin, nefes tutularak yapılan yoklamanın Covid-19 tespitinde doğru sonuç vermeyeceği bilgisini paylaştığı görülebiliyor. Öksürmeden veya rahatsızlık hissetmeden nefesi 10 saniye tutmanız Covid-19’a yakalanmadığınız anlamına gelmiyor. Hatta bu nefes testi bazı kişiler için tehlikeli olabiliyor. 

Eğer astım ve alerji gibi kronik hastalığınız varsa, nefesinizi 10 saniye tutamamanızın sebebi Covid-19 değil, bu rahatsızlığınız olabilir. Ayrıca bu durumun tam tersi de mümkün. Yani eğer kronik bir rahatsızlığınız yoksa, Covid-19 olsanız bile nefesinizi 10 saniyeden fazla tutabilirsiniz. Bu durumda şu an için Covid-19 tespitinde en güvenilir yol laboratuvar testleri.

Fibroz Covid-19 belirtisi değil

Fibroz, Covid-19’un bir belirtisi değil. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi ve Dünya Sağlık Örgütü’nün açıkladığı Covid-19 belirtileri arasında ateş, öksürük, nefes darlığı gibi belirtiler bulunurken fibroz yer almıyor.

Fibroz, bağ dokusunda dönüşüm ya da bozulma anlamına geliyor. Normal iyileşme sürecinin bir parçası ya da yaralanmaya bir yanıt olarak oluşabildiği gibi, patolojik de olabilir. Fibroz, hücreler arasında bağ dokusu birikimi meydana gelmesiyle oluşuyor. Örneğin karaciğer dokusunun alkol ya da yağlanma nedeniyle hasar alması yüzünden fibrozis gelişebiliyor. Yani fibroz başlı başına viral bir durum değil, dokuda meydana gelen bir bozulma. Bir türü de akciğerde oluştuğu için Covid-19 ile ilişkilendirilmiş olabilir. Ancak fibroz sadece akciğerde değil kalp, mide, bağırsak gibi organlarda da görülebiliyor.

Ciddi ve ağır seyreden Covid-19 vakalarında hastanın durumuna göre akciğerde zedelenme görülebiliyor. Fakat bu birincil bir Covid-19 semptomu değil, hastalığın seyrine bağlı olarak gelişen bir etki. 

Paylaşılan gönderilerde yer alan su içmenin Covid-19’u engellediği gibi diğer iddiaları Teyit incelemiş ve yanlış olduğunu ortaya koymuştu.

Doğrulama platformu Snopes da iddianın yanlış olduğunu belirtiyor.

Kısacası nefesinizi 10 saniye tutarak evde Covid-19 testi yapamazsınız. Şu an için Covid-19’a yakalanıp yakalanılmadığını doğrulamanın en iyi yolu laboratuvar testleri. İddia, hatalı bilginin en yaygın türlerinden uydurmaya örnek.

Kaynaklar

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi, Covid-19 semptomları

Dünya Sağlık Örgütü, Covid-19’un belirtileri nelerdir?

Türk Cerrahi, Fibroz

The Lancet, Pathological findings of COVID-19 associated with acute respiratory distress syndrome, 18 Şubat 2020

Dünya Sağlık Örgütü, FACT: Being able to hold your breath for 10 seconds or more without coughing or feeling discomfort DOES NOT mean you are free from COVID-19

Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health, There’s a holding-your-breath test sweeping the internet: is it true that if you can hold your breath, you know that you do or you do not have COVID-19?

Twitter, Dr. Faheem Younus’un açıklaması, 16 Mart 2020

Teyit, Yeni koronavirüsün akciğere inmeden önce dört gün boğazda kaldığı iddiası, 16 Mart 2020

Teyit, Su içerek koronavirüsün akciğerlerinize ulaşmasını engelleyemezsiniz, 27 Şubat 2020

Snopes, No, Holding Your Breath is Not a ‘Simple Self-Check’ for Coronavirus, 11 Mart 2020

Alamy, Kapak fotoğrafı