Videonun Hindistan’da bir parktaki spor aletlerinin paranormal aktivitesini gösterdiği iddiası

İDDİA: Video, Hindistan'da bir parktaki spor aletlerinin paranormal aktivitesini gösteriyor.

YANLIŞ

Instagram’da Ensonhaber tarafından paylaşılan bir videonun Hindistan’da kimse kullanmamasına rağmen kendi kendine hareket eden açık hava spor aletlerini gösterdiği iddia edildi. Video HaberVer ve Sputnik Türkiye gibi haber siteleri tarafından da yanıltıcı başlık kullanılarak haberleştirildi.

Sputnik’in ‘hayaletli spor aleti’ olarak paylaştığı video şimdiye kadar 635 retweet ve yaklaşık 2 bin beğeni aldı. Bazı sosyal medya kullanıcıları paylaşımlarında olası doğaüstü güçlere işaret etti.  

Ancak video herhangi bir paranormal aktiviteyi göstermiyor. 11 Haziran 2020’de Hindistan’ın Utar Paradesh Eyaleti’nin Jhansi kentinde polis aldığı bir ihbar üzerine parka gitmiş. Yapılan değerlendirmeler sonucu spor aletinin kol mekanizmasında fazla miktarda yağ bulunması sonucu aletin bir defa kullanıldıktan sonra kendiliğinden hareket etmeye devam ettiği tespit edilmiş. 

Spor aletlerinin kollarına fazla yağ sürülmüş

Videodan alınan ekran görüntüleri arama motorlarının tersine görsel arama özellikleri sayesinde aratıldığında, 11 Haziran’da şehirdeki bir oyun parkında kaydedildiğini görüyoruz. 

Video Hindistan’da yayın yapan çeşitli haber sitelerinin sayfalarında da yer alıyor. Bunlardan biri olan Umar Ajala’da 13 Haziran’da yer alan bir haberde polisten alınan bilgi doğrultusunda videonun paranormal bir aktiviteyi göstermediği aktarılıyor. Parktaki CCTV kameralarından spor aletlerinin kol kısımlarına fazladan gres yağı sürüldüğü anlaşılmış.

Haberde olayın Utar Paradesh Eyaleti’nin Jhansi kentinde bir parkta yaşandığı söylenmiş. Ayrıca Jhansi polisinin Twitter üzerinden yaptığı açıklamalara da yer verilmiş. 

Jhansi Polisi açıklama yaptı

Jhansi Polis Bürosu’nun Twitter tarafından onaylanmış hesabının 13 Haziran’da videoyu paylaşan kullanıcılara “lütfen bu paylaşımlara itibar etmeyiniz” notunu düştüğünü de görebiliyoruz. Polis bürosu daha sonra olayın fazla yağlanmış spor aletlerinin bir kişi tarafından hareket ettirilip sonra da bunun videosunun sosyal medyada paylaşıldığını ifade eden bir tweet de paylaşmış.

Kıdemli polis amiri Rahul Srivastav, Twitter hesabından paylaştığı videonun gerçek olmadığını belirtti. Srivastav parktaki spor aletlerini gösteren başka bir video da paylaştı. Polis amirinin tweetlerindeki “#fakealert” ibaresinden de videonun paranormal bir aktiviteyi göstermediğini anlayabiliyoruz. Srivastav olayın şaka olabileceğini belirtmiş.

Hindistan’da yayın yapan teyit platformlarından Navbharatimes da iddia videonun doğru olmadığını belirtti. Hindistan’dan başka haber siteleri de haberin doğrusunu paylaştı. Köşe yazarları odaklı doğrulama platformu Malumatfuruş da videonun kendi kendine hareket eden spor aletlerini göstermediğini söylemişti. 

Benzer bir olay 2016 ve 2019 yıllarında farklı ülkelerde de yaşanmıştı. Yerel polis görevlileri Meksika, Şili ve Arjantin’de yaşanan olaylar sonrasında yapılan incelemelerde herhangi bir doğa üstü gücün tespit edilmediğini belirtmişlerdi.

Fazla yağ spor aletlerinin kollarının sürekli hareket etmesini sağlayabilir mi?

İddia videoda görülen spor aletine “kaldıraç aleti” (pulldown exercise) deniyor. Kollarının çalışma prensibine ise Google Patents platformundan ulaşılabiliyor. Aletin kol kısımlarında hava basınçlarının bulunduğu tüpler bulunuyor. Bu hava tüplerini tutan diskler yağlandığında, fizikteki basit makinelerden kaldıracın çalışma prensibinde olduğu gibi bir hızlanma söz konusu olabiliyor. Hindistan’daki olayda fazladan gres yağı kullanımı söz konusu olduğu polisler tarafından ifade edilmişti.

İnternet üzerinden spor aletlerinde oksitlenme önleyici kayganlaştırıcı olarak gres yağı kullanılmaması gerektiğine dair birçok kaynağa ulaşılabiliyor. Hatta YouTube’da spor aletleri bakımı konusunda tavsiyeler veren kanallar “silikon” bazlı ürünlerin tercih edilmesi gerektiğinin üstünde durmuş. Evde de kullanılabilen spor aletleri satan yabancı bir kaynakta ise asla yağ bazlı kayganlaştırıcı kullanılmaması gerektiği belirtilmiş

Sputnik’in ifadeleri kullanıcıları ‘yanlış’ yönlendiriyor olabilir

Sputnik’in paylaşımında kaynak olarak Daily Mail gazetesinin ilgili haberi gösterilmiş. Ama Daily Mail’in haberinde videonun doğa üstü güçler tarafından hareket ettirilen oyun aletlerini göstermediği ifadelerine yer veriliyor. Daily Mail’de yer alan haberde polisin ifadeleri doğtultusunda olayın spor aletlerinin koluna fazlaca yağ sürüldüğünden kaynaklanmış olabileceği söyleniyor.

Haberi paylaşan Sputnik Türkiye ve HaberVer gibi sitelerse içeriklerinin son bölümünde olayın aslını anlatmış ancak sosyal medya ve haber başlıklarında yanıltıcı başlık kullanmış. Kaynak habere rağmen iddia paylaşımdaki gibi bir ifade seçilmesi, “yanıltıcı başlık” olarak tanımlanıyor. Kapsadığı içeriği eksik, yanıltıcı ya da yanlış yönlendiren ifadelere yanıltıcı başlık deniyor. 

Sonuç olarak videonun Hindistan’da bir parktaki spor aletlerinin kendi kendine hareket ettiklerini gösterdiği iddiası doğru değil. İddia bu haliyle çarpıtmaya örnek gösterilebilir. 

İddia hakkında hazırladığımız analizi sonuna kadar okuduğunuz için teşekkürler. Okuduğunuz bu analizi daha fazla kişiye ulaştırabilmek, daha çok iddiayı daha kısa zamanda inceleyebilmek için bizi Patreon sayfamızdan destekleyebilirsiniz. 

Kaynaklar

Daily Mail, İddiaya konu olan kaynak haber, 15 Haziran 2020

Aussie Fitness, Spor ekipmanları bakımıyla ilgili bilgiler

YouTube, Spor aletleri için doğru kayganlaştırıcıyı nasıl seçersiniz?, 12 Ağustos 2019

YouTube, Spor aletlerini temizlemek ve kayganlaştırmak için tavsiyeler, 9 Mayıs 2015

Google Patents, “Pull down” egzersiz aletinin tasarım patenti

Spor Dizayn, Parklardaki spor egzersiz aletleri

Mirror, Kendi kendine hareket ettikten sonra 'açık spor salonunda çalışan atletik hayaletleri gösterdiği iddia edilen haber, 22 Kasım 2016

Daily Mail, Daha önce yaşanmış benzer bir olayın haberi, 25 Şubat 2019

Twitter, Malumatfuruş’un konuyla ilgili paylaşımı, 16 Ocak 2020

Navbharatimes, Hindistan’da yayımlanan teyit platformunun haberi, 13 Haziran 2020

Zeenews, Hindistan’dan bir platformun ilgili haberi, 13 Haziran 2020

Twitter, Kıdemli polis amiri Rahul Srivastav’ın tweeti, 12 Haziran 2020

Twitter, Jhansi Polisi’nin tweeti, 12 Haziran 2020

Amar Ujala, Polis ifadesinin yer aldığı haber, 13 Haziran 2020

YouTube, Amar Ujala’nın konuyla ilgili video haberi, 13 Haziran 2020